aanmeld knop
dot

Roofvogels

Roofvogel01.jpg
Roofvogels zijn beslist niet de enige vogels die roven, evenmin de enige die uitsluitend dierlijk voedsel tot zich nemen. Vele, in hoofdzaak van plantaardige kost levende vogels pikken er graag levend voer bij op, insekten, wormen, hagedissen of zelfs groter gedierte.

Anderen, die volgens wetenschappelijke maatstaven niet tot de rovende vogels behoren, zijn dat in de praktijk wel degelijk. Reigerachtigen bijvoorbeeld eten uitsluitend dierlijk voedsel van allerlei aard. Vaak hoort men in de dierentuin een kreet van afgrijzen opgaan als de lieve ooievaar met een welgemikte uithaal van de snavel een in de buurt rondtrippelende mus te pakken krijgt en deze, soms levend en wel, in een keer doorslikt.

 

Pelikaan

Zelfs zagen we eens hoe een pelikaan verwoede pogingen deed een volwassen wilde eend, die hij in de grote zaksnavel had, op te slokken. Toen hem dat, door de opdringende begerigheid van zijn kornuiten, niet direct lukte, spuwde hij de eend weer uit - die opgewekt snaterend wegzwom, zonder blijkbaar erg te zijn geschrokken...

 

Stootvogels, jaagvogels, roofvogels

Stootvogels zouden sommige deskundigen de als roofvogels bekend staande soorten willen noemen, anderen voelen meer voor jaagvogels. Maar ook die namen zijn niet geheel toepasselijk, want roofvogels zijn, net zo min als roofdieren, niet altijd op levende buit uit. Zo goed als de leeuw heel wat keren de buik vult met aas of met sprinkhanen, zo is de arend ook niet vies van een kadaver of benedenmaatse prooi. En de gieren, die in zo'n kwade reuk staan omdat ze alleen maar lijken eten - wat de tot de ooievaars behorende maraboe ook doet - versmaden geen levend dier wanneer ze dat te pakken kunnen krijgen. Typisch is dat de mens vaak van afschuw rilt bij het zien van een vogel die een levende prooi grijpt en oppeuzelt, maar die vogel toch verre prefereert boven een gier. Dat respect is er al van oudsher en kan men terugvinden in allerlei wapenschilden met adelaars en valken.

 

Roofvogels van klein tot groot

Roofvogels komen in talloze soorten over nagenoeg de gehele wereld voor, met uitzondering voornamelijk van de poolstreken. Daar ze sterk in grootte variëren - de kleinste is niet groter dan een spreeuw, terwijl de grootste, de oorgier en de condor, een vleugelspanwijdte halen van 3 tot 3 en een halve meter - loopt natuurlijk ook hun prooi uiteen en omvat eigenlijk alles wat leeft of geleefd heeft. Dat wil zeggen, aan levende prooi is het maximum een jong schaap of een dier van gelijke afmetingen. Kadavers worden uiteraard in elk formaat geaccepteerd, tot olifanten toe. Bij voldoende voedsel grijpt iedere roofvogel in de natuur de prooi die qua formaat bij hem past, groot genoeg om aan te kunnen, maar ook niet te klein. Daardoor wordt onderlinge concurrentie voorkomen.

 

Kroonarend, Harpij, Apenarend...

Er zijn zeer gespecialiseerde soorten bij, zoals degene die zich hebben toegelegd op de apenjacht. Zij moeten groot, sterk en razendsnel zijn. En dat kan inderdaad van de beroemde apenarend van de Filipijnen, de Afrikaanse kroonarend en de harpij van Zuid-Amerika gezegd worden. Ofschoon ze niet nauw aan elkaar verwant zijn, lijken ze toch op elkaar. Maar dat komt vooral door hun overeenkomstige leefwijze. Alle 3 moeten ze zich bij het achtervolgen van apen tussen de bomen en takken snel kunnen wenden en tevens zijn 'sprintercapaciteiten' onmisbaar. Vandaar dat ze alle 3 zijn uitgerust met korte en brede vleugels en een lange staart, het stuurapparaat. Helaas wankelt de prachtige Filipijnse apenarend op het randje van de afgrond; hij wordt meer gewaardeerd als opgezet sieraad in de huiskamer dan in de vrije natuur, waar de boeren - ten onrechte overigens - nogal wat op hem tegen hebben.

 

Zeearend

Heel anders zien de arenden van het open terrein eruit, de zeearenden bijvoorbeeld. Zij hebben naar verhouding lange vleugels en een korte staart, attributen om op grote hoogte rustig te kunnen rondzweven om de omgeving op buit af te speuren.

 

Hoeveel eieren legt een roofvogel?

In een levensgemeenschap behoren roofvogels - trouwens alle roofdieren - tot de minst talrijke dieren. Dat moet ook wel want als er evenveel rovers zouden zijn als prooidieren, dan zou de eerste partij de hongerdood sterven en de andere worden opgegeten. Om te voorkomen dat er een overbevolking aan roofvogels zou ontstaan, heeft de natuur het aantal in het nest gedeponeerde eieren vooral bij de grote soorten zeer beperkt. Een aantal roofvogelwijfjes bebroedt slecht 1 ei; het daaruit kruipende jong heeft bovendien vaak nog bijna 2 jaar de ouderlijke zorg nodig. In die gevallen - de condor is er een voorbeeld van - wordt er maar eens per 2 jaar een nieuwe roofvogel aan de voorraad toegevoegd. Bij andere soorten is het 1 per jaar - althans wanneer dat ene, aanvankelijk tere jong groot komt. Hoe kleiner en meer kwetsbaar de soort, des te meer eieren worden er gelegd. Van invloed op het aantal jongen is ook de voorradige hoeveelheid prooidieren. Zijn er bijvoorbeeld door omstandigheden in een jaar extra veel veldmuizen, dan komen er ook meer torenvalken die dan als het ware het teveel wegwerken. Maar zodra de muizenaantallen afnemen, krimpen ook de gelederen van de roofvogels in doordat vele van honger omkomen, vooral jongen op het nest. Roofvogels kan men daarom rustig zeldzame dieren noemen; hun aantal is immers maar een fractie van dat van hun prooidieren.

 

Met uitsterven bedreigd

Tragisch is dat roofvogels nog het meest door het ingrijpen van de mens in de natuur worden bedreigd. Ze zijn meestal schuw van aard en hebben, zeker in broedtijd, rust nodig. Die ze helaas in onze steeds dichter bevolkte streken niet krijgen. Bovendien hebben ze ernstig te lijden van landbouwgiften en speciaal DDT dat, in het vet van de dieren opgeslagen, verantwoordelijk is voor het afsterven van eieren, abnormale ontwikkeling van jongen en de dood van volwassen vogels. En dat terwijl roofvogels juist een heel belangrijke functie in hun omgeving hebben. Men kan ze zelfs nuttig noemen voor de dieren die ze zich als prooi kiezen. Het zijn immers meestal zwakke en zieke individuen die ze grijpen en dat kan de betreffende diersoort alleen maar ten goede komen omdat de gezonde en sterke exemplaren overblijven en aan de voortplanting deelnemen.

 

Jongen

Bij alle roofvogels worden de jongen vrijwel kaal of met wit dons overdekt, blind en hulpeloos geboren. Soms zijn ze wekenlang niet in staat om ook maar 1 stap te doen. Minstens een maand duurt het aleer ze van het nest komen, bij enkele soorten is het tegen een half jaar. In die gevallen zijn de jongen dan nagenoeg even groot als de ouders, alleen dragen ze een ander verenkleed dat soms pas na jaren, 7 jaren zelfs, zoals bij de reeds eerder genoemde condor, voor het definitieve pak plaats maakt.

 

Gedrag en leefwijze verschillende soorten

Wat gedrag betreft vindt men talloze verschillen, allemaal verband houdend met de leefwijze. Het meest sprekend is het onderscheid tussen grote roofvogels als arenden en de echte gieren. Speciaal in de dierentuin kan men dat goed observeren. Gooit een verzorger een op een tak zittende arend een stuk vlees of een dode rat toe, dan wordt die buit met een razendsnelle greep van de krachtige grijpklauwen bemachtigd. Diep dringen de vlijmscherpe nagels, bestuurd door zeer sterke spieren, in de prooi - een snelle dood voor een eventuele levende buit. Een gier daarentegen kijkt toegeworpen voedsel niet aan. Hij zou trouwens nauwelijks bij machte zijn het met de minder goede klauwen op te vangen. Pas wanneer het op de bodem ligt, duikt hij erbovenop, houdt het door eigen gewicht tegen de grond en rukt er dan met de snavel stukken af. De andere roofvogels nemen hun voedsel gewoonlijk mee naar boven op een tak, waar zij het met de klauwen vasthouden en vervolgens eveneens met de snavel bewerken.


Tags: roofvogels, arend, condor, roofdieren
Artikel geschreven door: kyara.
Publicatie datum: 2013-06-17
Wil jij ook geld verdienen met artikelen schrijven? Meld je direct gratis aan!


dot

Reacties

U reageert als gast. Heeft u een account, log dan eerst in.

Typ de Captcha code over:

Plaats een reactie:


Categorieën

Gezondheid Financieel Elektronica Auto & vervoer Afvallen & dieet Reis & vakantie Internet & computer Wetenschap Relatie & liefde Hobby & werk Recepten Kunst & cultuur Huis & tuin Werkstuk/Essay/opstel Recensies Mijn eigen verhaal Sport Seksualiteit Zwangerschap Dier & natuur Verzorging & mode Opvoeding Feestdagen Overige Nieuws toen en nu Wonderlijk & bizar Verslaving