Als je het hebt over kracht bij dieren dan gaat het vaak om het vermogen om iets te tillen of te slepen. Wetenschappers vergelijken dat soms met het gewicht dat het dier zelf heeft. Een dier dat tien keer zijn eigen gewicht kan tillen is daardoor relatief sterker dan een dier dat twee keer zijn gewicht kan dragen, zelfs als dat laatste dier in absolute termen meer gewicht verplaatst.
Kracht kan ook worden gemeten in bijtkracht. Dat is de druk die een dier kan uitoefenen met zijn kaken. Dit getal zegt weer iets anders over de fysieke capaciteiten van een dier. Meestal gebruiken biologen verschillende meetmethoden, afhankelijk van wat ze willen vergelijken.
In verhouding tot hun eigen gewicht behoren sommige insecten en kleine geleedpotigen tot de sterkste dieren die je kunt vinden. Mestkevers bijvoorbeeld zijn erg indrukwekkend. Deze beestjes kunnen meer dan duizend keer hun eigen lichaamsgewicht trekken. Als je dat vergelijkt met de kracht van een mens dan zou iemand met de kracht van een mestkever zonder veel moeite meerdere auto’s kunnen verslepen.
Ook bladsnijdersmieren presteren goed. Ze kunnen tientallen keren hun lichaamsgewicht tillen en gebruiken die kracht om grote stukken blad te dragen terug naar hun nest. Hun onderkaken zijn speciaal aangepast om dat zware werk te doen.
Nog kleiner maar uitzonderlijk sterk is de blinde hoornmijt. Onderzoekers zagen dat deze mijt tot meer dan duizend keer zijn eigen gewicht kon trekken. Dat maakt dit diertje, al was het maar een millimeter groot, tot een van de sterkste dieren in verhouding tot zijn lichaam.
Naast kleine dieren zijn er ook echte zwaargewichten die opvallen door hun absolute kracht. De Afrikaanse olifant is daarvan een goed voorbeeld. Met een gewicht dat kan oplopen tot vele tonnen, hebben olifanten spieren genoeg om zware objecten te verplaatsen. Met zijn slurf kan een olifant grote bomen omduwen of zware stammen optillen. Dat maakt hem tot een van de sterkste landdieren.
Andere grote zoogdieren zoals gorilla’s hebben ook opvallende spierkracht. Een gorilla is vele malen sterker dan een mens. Door hun gespierde armen kunnen ze zware objecten verplaatsen en zich voortbewegen in hun leefomgeving.
Roofdieren als tijgers en beren beschikken eveneens over indrukwekkende kracht. Ze gebruiken dit niet alleen om prooien te verslaan maar ook om te jagen en hun territorium te verdedigen. In absolute zin kunnen deze dieren honderden kilo’s tillen, wat veel is voor zoogdieren van hun formaat.
Kracht betekent niet altijd alleen tillen. Een andere manier om naar kracht te kijken is de bijtkracht. De orka bijvoorbeeld heeft een van de hoogste bijtkrachten ooit gemeten bij levende dieren. Met een druk die veel hoger ligt dan bij mensen en veel andere dieren, gebruiken orka’s hun kaken om prooien te vangen en te vermorzelen.
Bij reptielen zoals de nijl- en zoutwaterkrokodil komt bijtkracht ook sterk naar voren. Hun kaken kunnen een enorme druk uitoefenen, wat belangrijk is om stevige prooien vast te houden. Daarmee laten ze zien dat kracht in het dierenrijk veel vormen kent.
Als je kijkt naar kracht dan speelt lichaamsgrootte een rol, maar het gaat ook om de manier waarop spieren en skeletstructuren samenwerken. Bij kleine dieren kunnen spieren relatief meer kracht genereren dan bij grote dieren. Daardoor kan een insect dat veel kleiner is veel meer tillen in verhouding tot zijn gewicht dan een olifant.
Grote dieren hebben vaak enorme spiermassa, maar omdat ze ook veel wegen, ziet de verhouding er anders uit. Toch betekent dat niet dat ze minder indrukwekkend zijn. Ze kunnen enorme objecten verplaatsen, gewoon omdat ze zo groot en zwaar zijn.
Sterkte in het dierenrijk is dus niet één eenvoudig begrip. Je kunt kijken naar hoeveel een dier kan tillen ten opzichte van zijn gewicht, hoeveel druk zijn kaken kunnen uitoefenen of hoe groot de absolute kracht is die een dier ontwikkelt. Alle dieren die we hier hebben besproken laten iets fascinerends zien over de evolutie van spierkracht en lichaamsbouw.
Kracht kan op veel manieren gemeten worden, en dat laat zien hoe divers het dierenrijk is. Van piepkleine insecten tot enorme olifanten, elk dier heeft unieke eigenschappen die hen sterk maken binnen hun leefomgeving. Wat voor de één sterk is, kan voor de ander weer een heel ander beeld geven, en dat maakt het interessant om te vergelijken en over na te denken.
