Een hartaanval, ook wel hartinfarct genoemd, ontstaat vaak doordat een kransslagader verstopt raakt door een bloedstolsel dat zich opbouwt op plaatsen waar al vernauwingen zijn ontstaan door aderverkalking. Door die afsluiting krijgt een deel van het hart geen bloed meer en raakt het weefsel beschadigd. Over het algemeen blijft het hart gewoon kloppen, maar de schade kan groot zijn als er niet op tijd hulp komt.
Herkennen van de klachten kan lastig zijn, maar sommige signalen komen vaak voor. Meestal voelt iemand een drukkende, beklemmende pijn midden op de borst die niet weggaat als hij rust neemt. Die pijn kan uitstralen naar de armen, kaak, schouders of rug. Daarbij kunnen andere klachten horen zoals zweten, kortademigheid, misselijkheid of duizeligheid.
Niet bij iedereen geven de klachten precies hetzelfde beeld. Soms beginnen ze geleidelijk, soms ineens. Vrouwen hebben bijvoorbeeld vaker minder duidelijke pijnklachten en kunnen juist last hebben van ernstige vermoeidheid, maagpijn of kortademigheid. Als je deze signalen bij jezelf of bij iemand anders merkt die niet zomaar overgaan, bel dan direct hulp.
Het eerste wat moet gebeuren bij vermoedens van een hartaanval is het alarmnummer bellen. In Nederland is dat 112. Door direct te bellen komt professionele hulp snel op gang en kan gezegd worden wat je moet doen totdat zij er zijn.
Wanneer je wacht op de hulpdiensten, is het belangrijk dat de persoon niet gaat lopen of zich inspant. Laat hem of haar een comfortabele houding aannemen, liefst zittend of half liggend, zodat de ademhaling minder zwaar aanvoelt. Als iemand benauwd is, helpt een iets hogere houding van het bovenlichaam.
Een andere vorm van eerste hulp komt kijken als het onverwacht misgaat en het hart helemaal stopt met kloppen. Dan kun je reanimatie toepassen door borstcompressies te geven en een defibrillator te gebruiken als die in de buurt is. Een defibrillator, vaak te vinden bij openbare gebouwen of via systemen zoals HartslagNu, geeft een elektrische schok om het hartritme te herstellen bij een hartstilstand. Het apparaat spreekt je daarbij stap voor stap door wat je moet doen.
De kans op een hartaanval neemt toe naarmate bepaalde gezondheidsfactoren aanwezig zijn. Roken, een hoge bloeddruk, verhoogd cholesterol, diabetes en overgewicht zijn bekende risicofactoren. Daarnaast speelt leeftijd mee; oudere mensen lopen meer risico dan jongere mensen. Erfelijkheid kan ook een rol spelen.
Het verminderen van die risico’s vraagt geen ingewikkelde stappen. Stoppen met roken, voldoende bewegen, gezond eten en regelmatig je bloeddruk en cholesterol laten controleren helpt om de kans op een hartaanval te verkleinen. Wie eerder problemen met zijn hart heeft gehad, kan met zijn huisarts of specialist bespreken welke aanpassingen nodig zijn om nieuwe problemen te voorkomen.
Als iemand een hartaanval heeft meegemaakt en weer thuis is, gaat het leven verder met veranderingen. Er volgen vaak controles bij de huisarts of cardioloog om te bekijken hoe het lichaam herstelt en om te zorgen dat de behandeling goed verloopt. Medicijnen kunnen helpen om een nieuwe aanval te voorkomen en aanpassingen in leefstijl spelen daarbij een rol.
Daarnaast kan hartrevalidatie onderdeel zijn van het herstel. Dit is een begeleidingstraject waarin je stapsgewijs werkt aan conditie en vertrouwen in je lichaam. Veel mensen vinden het prettig om steun te krijgen bij het opbouwen van een routine die bijdraagt aan een gezonder leven na een hartaanval.
Herkennen van de signalen van een hartaanval en snel handelen kan het verschil maken. Luister naar de klachten die iemand heeft, bel 112 als de pijn niet weggaat en probeer rust te bewaren terwijl je hulp organiseert. Als de situatie verslechtert en het hart stopt met kloppen, vraagt dat onmiddellijke reanimatie met introductie van een defibrillator als dat beschikbaar is. Actie kan iemand zijn leven teruggeven.
Wil je meer weten over hoe je met een defibrillator omgaat of hoe je reanimatie geeft, overweeg dan een cursus EHBO of reanimatie te volgen zodat je voorbereid bent als het nodig is.
